Perfumy w kulturze Odkrywając pachnącą historię Rosji

Odkrywając pachnącą historię Rosji

03/13/17 06:19:04 (10 komentarze)

przez: Dr. Marlen Elliot Harrison, Evgeniya Chudakova, Juliett Ptoyan

 

Ach, ta Rosja! Rozległe i zróżnicowane kultury północnej i zachodniej Azji inspirowały nie tylko muzyków, pisarzy i artystów, ale też perfumiarzy. Przykładowo, jedną z najbardziej popularnych w ostatnim stuleciu wariacji na temat nuty skóry niezaprzeczalnie były zapachy „Russian Leather” - „Cuir de Russie”.

Russian Leather fragrances

Jak wgląda historia perfumiarstwa w Rosji? Jakie marki odniosły największe sukces i jak kształtuje się dzisiejszy zapachowy krajobraz? O pomoc w przybliżeniu rosyjskiej kultury zapachu poprosiłem redakcję rosyjskiej Fragrantiki.

Rallet & Co early 20th century posterReklama Rallet & Co z wczesnych lat XX wieku

Marlen Harrison: Jane, Juliett, witajcie. Bardzo dziękuję, że zechciałyście opowiedzieć nam o perfumiarskiej historii i kulturze Rosji. Jakie były jedne z pierwszych rosyjskich zapachów lub marek?

Evgeniya "Jane" Chudakova, Redaktor Naczelna Fragrantica.ru: Przyjmuje się, że rokiem narodzenia rosyjskiego przemysłu perfumeryjnego był rok 1843. Właśnie wtedy francuski kupiec Alphonse Rallet założył w Moskwie firmę „A.Rallet & Co”, specjalizującą się w produkcji ekskluzywnych kosmetyków i perfum. Wcześniej w Rosji byli jedynie drobni rzemieślnicy, którzy na własną rękę wytwarzali mydła i inne aromatyczne towary.

W 1855 roku „A.Rallet & Co” zostało oficjalnym dostawcą dla Dworcu Carskiego, stając się najważniejszą firmą kosmetyczną i perfumeryjną w Rosji, a jednocześnie szanowaną w całej Europie (wspaniałe zapachy, skryte w zachwycających kryształowych flakonach były dystrybuowane nie tylko w Europie, ale nawet na Bliskim Wschodzie). W roku 1856 Alphonse Rallet sprzedał swoje przedsiębiorstwo i powrócił do Francji. Głową „A.Rallet & Co” został Edoudard Beaux, ojciec Ernesta Beaux (tak, to on stworzył legendarne Chanel #5), który stał się Mistrzem Perfumiarstwa w „A.Rallet & Co”. Wraz z początkiem XX stulecia, firma ta była oficjalnym dostawcą nie tylko dla Dworcu Carskiego, ale też dla Perskiego Szacha i Dworu Czarnogóry.

Innym ważnym producentem perfum w Rosji była kompania „Brocard & Co”, założona w 1864 roku przez Henri’ego Brocard, syna francuskiego perfumiarza Athanasa Brocard. Tak więc, zaczynając od produkcji drogich mydeł na początku XX wieku, firma Brocard & Co stała się największym producentem perfum w Imperium Rosyjskim. Dzieliła również z „A.Rallet & Co” pozycję lidera jeśli chodzi o popularność w Europie.

Najbardziej znaczącymi producentami perfum, poza Брокар и Ко (Brocard & Co) I Ралле и Ко (A. Rallet & Co), byli: Товарищество Остроумова (Towarzystwo Ostroumowa - założone przez znanego ówcześnie na całym świecie kosmetologa Alexandra Ostroumova ) i "Феррейн" (Ferrein- największa apteka w Europie (założona przez farmakologa Carla Ferrein w 1862 roku). Innymi dużymi fabrykami były: „Завод царского мыла” (fabryka Carskiego Mydła), „Р.Кёллер и Ко” (R.Koehler & Co), „К.Эрманс и Ко” (K.Ermans & Co), „С.И. Чепелевецкий с сыновьями” (Samuil Chepelevetsky i Synowie) oraz jeszcze parę innych.

Borcard & Co poster early 20th century^ Reklama Brocard & Co z wczesnych lat XX wieku

Marlen: Czy na początku XX wieku w Rosji były dostępne marki takie jak Guerlain lub Caron?

Jane: Guerlain był oficjalnym dostawcą dla Dworcu Carskiego poczynając od roku 1900. Również perfumy Coty były znane na Dworze (w 1910 roku Coty otworzyło nawet pierwszy, dostępny dla ogółu butik w Moskwie). Jeśli chodzi o Caron, to nie jestem pewna, ponieważ nigdy nie widziałam żadnych informacji o tych perfumach w przedrewolucyjnej Rosji.

Marlen: Ach, tak, z tego co wiem, Coty było ulubioną firmą córek Romanova. Użytkowniczka Pinterest, Joan Anderson, wykonała poniższy kolaż pokazujący młode kobiety z ich ulubionymi zapachami Coty.

Romanov daughters with their favorite Coty perfumesCórki Cara, znane pod akronimem OTMA, używały perfum produkowanych w 1915 roku pod marką Coty. Olga używała zapachu Le Rose, Tatiana – Jasmine de Cose, Maria – Lilac, a Anastazja – Violette.” – Joan Anderson

Jane: Po rewolucji w 1917, wszystkie fabryki zostały upaństwowione, a ich właściciele opuścili Rosję. Tak więc, Ралле и Ко zmieniło nazwę na Свобода (Svoboda), a Брокар и Ко - Новая Заря (Novaya Zarya). I Wojna Światowa znacząco wpłynęła na sytuację ekonomiczną, a Rewolucja zrujnowała wiele małych przedsiębiorstw, których właściciele często woleli uciekać z Rosji.

Po Rewolucji, kompanii Svoboda zabroniono produkcji perfum, więc jedynym oficjalnym producentem została Novaya Zarya. To właśnie dlatego Krasnaya Moskva (Czerwona Moskwa) owej firmy zgarnęła tytuł najpopularniejszego zapachu w Związku Radzieckim.

Marlen: Kiedy wprowadzono, a kiedy zdjęto restrykcje dotyczące importu zagranicznych towarów?

Jane: Import towarów luksusowych z Francji i Włoch stał się bardzo trudny już z początkiem I Wojny Światowej. O ile wiem, import takich produktów, w tym perfum, został zabroniony w lutym 1917 roku. Nie jest znana dokładna data zdjęcia zakazu, ponieważ w 1918 doszło do zniszczenia urzędów celnych, a następnie ich zreformowania już w zgodzie z nowymi kodeksami w 1922 i 1924 roku. Później w ZSRR wszystkie dobra luksusowe były odrzucane jako niezgodne z ideologią.

Marlen: Co możesz nam powiedzieć o marce Novaya Zarya?

Jane: Novaya Zarya, wcześniej znana pod nazwą Brocard & Co (założona w 1864 roku, upaństwowiona po Rewolucji w 1917) była wiodącą sowiecką marką perfum (wznowiła produkcję perfum już po powstaniu ZSRR w 1922 roku). W roku 1925 Novaya Zarya zaprezentowała legendarny zapach Krasnaya Moskva autorstwa Augusta Michel. Firma wypuszczała zapachy z okazji ważnych wydarzeń, np. rocznic armii, jubileuszu głowy państwa, bądź też dla upamiętnienia ważnych zwycięstw w czasie wojen, pierwszych lotów w kosmos, itd. Można powiedzieć, że we wszystkim był element patriotyzmu. Obecnie Novaya Zarya produkuje perfumy pod marką Nouvelle Etoile.

^ Współczesna reklama spadkobiercy tradycji Brocard , Novaya Zarya.

Marlen: Jak Rosjanie z twojego pokolenia, również będący miłośnikami perfum, zapatrują się na produkty Novaya Zarya?

Jane: To zależy. Czasem ludziom naprawdę podobają się ich zapachy, a czasami uważają, że są zbyt tanie, słabej jakości i mało oryginalne.

Marlen: Czy są one postrzegane raczej jako coś w rodzaju „dziedzictwa narodowego” czy też raczej jako mało interesujące, tanie imitacje? Sergey Borisov był na tyle uprzejmy, że pewnego razu wysłał mi flakon Czerwonej Moskwy i całkiem mi się podobała (widziałem tam podobieństwo do L’Heure Bleue bądź D’Orsay Etiquette Blue). Otrzymałem od niego także Patchouli Magique (moim zdaniem inspirowane Patchouli od Reminiscence), które to po prostu mnie zachwyciły. Produkty Novaya Zarya są dostępne w przystępnych cenach na Ebay – czy uważasz, że marka posiada jakieś wyjątkowe, wyróżniające się produkty, o których powinniśmy wiedzieć?

Pachouli Magique by Novaya Zarya

Jane: Widzisz, moim zdaniem w obecnych czasach nie ma ona w ofercie naprawdę dobrych perfum. Produkują raczej pewnego rodzaju repliki, np. Magic Noire (udające Magie Noire), La vie est Charmante (zamiast La vie est Belle), itd. Szkoda, że zamiast tych słabych kopii nie tworzą oni czegoś autentycznego, nawet przystępnego dla ogółu. Myślę za to, że całkiem w porządku mogą być wcześniejsze vintage’owe zapachy. Szczerze mówiąc, nigdy nie byłam nimi jakoś specjalnie zainteresowana.

Marlen: Czy są jakieś inne, tradycyjne, rosyjskie pachnące produkty, o których warto byłoby wspomnieć? Zdaję sobie sprawę z tego, że Rosja jest OGROMNYM krajem z wieloma zróżnicowanymi subkulturami i tradycjami. Czy istnieją jakieś konkretne, związane z zapachami tradycje (kąpiele, sauna, aromaterapia, wakacje, święta i wydarzenia sezonowe) o których mogłabyś nam opowiedzieć? Na przykład jakieś specyficzne aromatyzowane produkty, ozdoby, wiązanki, kuracje itd.?

Russian village on the Volga^ Wioska Verkhniy Uslon. Tradycyjna wioska leżąca u brzegu Wołgi. Tatarstan, Rosja.

Juliett Ptoyan, redaktor Fragrantica.ru: Jedna z najbardziej autentycznych zapachowych tradycji w Rosji jest powiązana z wsią: przez wiele lat ludzie żyjący w pobliżu lasów lub pól tworzyli bukiety lub miotły z dzikich kwiatów, ziół i innych aromatycznych roślin, a następnie chowali je pod łóżkami lub kładli na palenisku, tak że zapach rozprzestrzeniał się w powietrzu dzięki ciepłu ognia.

Jeśli chodzi o saunę, która - jak uważam – jest popularna nie tylko w Rosji, bardzo popularne jest wykorzystywanie olejków eterycznych z eukaliptusa, sosny, cedru lub jałowca, wszystkich z właściwościami antyseptycznymi (w supermarketach z łatwością można znaleźć „zestawy do sauny”). Kultura przyozdabiania zapachami wnętrz jest tu bardzo młoda: dystrybucja takich produktów rozpoczęła się pod koniec lat dziewięćdziesiątych lub na początku XXI wieku, ale z powodu kosztów (lub po prostu braku chęci), nie były one popularne aż do ok. 2010 roku.

Russian sauna with birch brooms^ Witki brzozowe wiszące na ścianie tradycyjnej rosyjskiej sauny.

Marlen: Jak Twoim zdaniem zmienił się perfumowy krajobraz Rosji na przestrzeni ostatnich lat? Co można powiedzieć o podejściu ludzi do noszenia/używania perfum?

Juliett: Zwyczaj noszenia perfum zmieniał się wraz z sytuacją polityczną: w ZSRR nie było (oficjalnie) importowanych zapachów, a przemysł perfumeryjny ograniczał się do kilku firm (po Wielkiej Wojnie Patriotycznej, do grona już istniejących dołączyła łotewska marka Dzintars [pokazana niżej], produkująca dość ciekawe kompozycje).

Istniały dwa typy popularnych płynnych zapachów: tanie wody kolońskie, których popularność wzrosła w czasie wojny i droższe perfumy (koncentracja perfum). W wyniku powojennej sytuacji finansowej, ludzie używali perfum głównie na specjalne okazje; nie każdy miał możliwość kupna luksusowych produktów Lancome, Diora czy Chanel (zarówno ze względu na ich cenę, jak i na fakt, że nie można było ich kupić w zwykłych sklepach).

Vintage Dzintars perfume

Po rozpadzie Związku Sowieckiego, rynek stał się bardziej otwarty na produkty z Europy i Ameryki, a zapachy stały się częścią życia codziennego (wcześniej również miały taki status, ale jedynie w przypadku majętnych ludzi). Na początku XXI wieku, wraz z odkrywaniem niszy, niektórzy ludzie zaczęli traktować perfumy nie tylko jako produkt służący higienie osobistej, ale też jako element publicznego wizerunku. Obecnie – zazwyczaj w okolicach Moskwy i Sankt Petersburga - organizowane są przyjęcia miłośników perfum, na których ludzie dogadzają sobie nowymi zapachami, podczas kiedy reszta traktuje zapachy w bardziej „neutralny” sposób, bez sentymentów i innych głębszych uczuć.

Marlen: Jak uważasz, jakie zagraniczne produkty są obecnie najbardziej popularne w Rosji? Na przykład olejki eteryczne z Bliskiego Wschodu, olejki agarowe, marki europejski bądź amerykańskie, niszowe i luksusowe…?

Guerlain Bolshoi Black Swan fragrance

Juliett: EdP, EdTo i perfumy firm z Europy i Stanów Zjednoczonych (głównie ze względu na ich wysoką koncentrację i trwałość – Rosjanie uwielbiają, kiedy wszyscy na około czują ich perfumy). Olejki eteryczne nie są zbyt popularne ze względu na nasze przyzwyczajenie do formy sprayu, ale w każdym małym sklepiku można znaleźć tanie „olejki perfumowane” w formie roller ball’ów, produkcji nieznanych arabskich marek.

Jane: Arabskie perfumy są popularne raczej wśród ludzi z północno-kaukaskich republik, jako że często identyfikują się oni w większym stopniu z kulturą arabską/muzułmańską, niż europejską. Aktualnie, marki luksusowe są dużo bardziej popularne wśród ogółu, niż nisza, głównie przez jej cenę i stosunkowo krótką historię na rosyjskim rynku. Za to perfumy niszowe są bardzo na czasie w Moskwie, Sankt Petersburgu i innych dużych miastach.

Marlen: Orientujesz się może, czy są jakieś marki rzemieślnicze lub hand-made’owe? Jeśli nie, dlaczego? Jeśli tak, proszę opowiedz nam o nich.

Anna Zworykina, Russian perfumerAnna Zworykina, zdjęcie dla TheOlfactive.com

Juliett: Pionierką rzemieślniczego perfumiarstwa jest Anna Zworykina, biolog i naturalny perfumiarz z ponad 15-letnim doświadczeniem. Jest również wielu perfumiarzy tworzących zapachy w domu, ale ze względu na brak tradycji, znajomości kultury i odpowiedniej edukacji, ich poziom nie jest tak wysoki.

Marlen: Jak myślisz, dokąd zmierza kultura zapachu w Rosji?

Juliett: Dzięki Internetowi i sytuacji politycznej, ma się ona dokładnie tak, jak w innych krajach. Jedyną różnicą jest to, że lokalne premiery marek niszowych i luksusowych mają miejsce ciut później, niż na świecie.

Lush Cosmetic store in RussiaPerfumeria Lush przy Kijewskim Placu Dworcowym w Moskwie.

Marlen: Czy jest coś jeszcze, co powinniśmy wiedzieć w temacie historii, tradycji, marek i przyszłości perfumiarstwa w Rosji?

Jane: Mówiąc o historii rosyjskiego perfumiarstwa, jest mi bardzo przykro wiedząc, że zostało ono zrujnowane przez Rewolucję w 1917 roku i możemy sobie tylko wyobrażać, jak wyglądałoby dzisiaj, gdyby do tych wydarzeń nigdy nie doszło. Lata Sojuszu Sowieckiego wpłynęły na mentalność Rosjan prowadząc do zmiany ich podejścia do perfum w ogóle. Na przykład, kupno „francuskich perfum” było praktycznie niemożliwe, a tych, którzy mieli dostęp do legendarnych sklepów Bieriozka (specjalna sieć, która sprzedawała importowane towary za zagraniczną walutę lub czeki, dostępna jedynie dla sowieckich pracowników zagranicznych – dyplomatów, oficerów wojskowych, techników – otrzymujących pensję w zagranicznej walucie, a także ich rodzin) można było uznać za prawdziwych szczęściarzy. Można powiedzieć, że zdobycie towarów zza granicy było niczym wyzwanie, a to z kolei kreowało wokół nich swego rodzaju wyjątkową atmosferę.

Aż do obecnych czasów, dla większej części populacji, zwłaszcza żyjącej poza głównymi miastami, czyli Moskwą i Sankt Petersburiem, perfumy były uważane za luksus. Taki stan rzeczy wpłynął również na tradycje związane z ich używaniem – wiele Rosjanek posiadało tylko jeden flakonik, trzymany w ukryciu i używany tylko przy specjalnych okazjach, nie na co dzień. Oczywiście teraz to się zmienia.

Warto również spojrzeć na tradycję używania perfum przez mężczyzn – jest bardzo silnie powiązana ze statusem społecznym. Mężczyźni zajmujący ważne funkcje byli „zobligowani” do używania perfum i często nie było tak ważne, jakie to były zapachy; nawet obecnie wielu mężczyzn postrzega perfumy jako coś kobiecego lub jako wymysł dla gejów. Dzięki spotkaniu z kulturą Europy na początku XXI wieku, sytuacja krok po kroku się poprawia, jednakże wciąż egzystuje tu zbyt wiele trudnych do zwalczenia stereotypów. Generalnie rzecz biorąc, w Rosji ludzie nie są na tyle bogaci, żeby mogli często podróżować, podpatrywać zagraniczny styl życia lub próbować perfum i innych, raczej drogich rzeczy.

Jane, Juliett, bardzo dziękuję za przybliżenie nam historii i kultury związanej z perfumami w Rosji!

---

Red. polska: Sugarfairy



Poprzedni Perfumy w kulturze


Advertisement

Smenkhare
Smenkhare

Wspaniały artykuł, uwielbiam czytać o 19 wiecznej Rosji, szkoda że jej rozwój został tak brutalnie zakończony przez rewolucje, a może i dobrze bo gdyby nie ona to większość z nas mogła by teraz paść krowy na pańskim polu, a nie używać perfum :).
Warto wspomnieć też o księciu Felixie Jusupow, zabójcy Rasputina, jednemu z najbogatszych rosyjskich arystokratów ( m.in. ok. 50 pałaców, złota zastawa na ponad 100osób, sporo światowej klasy klejnotów, dzieł sztuki, majątek wyceniany w tamtym czasie na ok. 600 mln dolarów), który po ucieczce z Rosji, osiadł w Paryżu i tam założył razem ze swoją żoną Iriną, siostrzenicą cara Mikołaja II, dom mody IFRE. Księżna była modelką, oraz sygnowała własne perfumy. Dom mody szybko upadł, a o perfumach znalazłem tylko kilka wzmianek i zdjęć w sieci. Ciekawe jakie były….

Mar
15
2017
kunegunda01234
kunegunda01234

Fantastyczny artykuł :) bardzo przyjemnie się czytało :)

Mar
15
2017
Lady Mitsouko
Lady Mitsouko

Tak, darkblueyed je ma.

Mar
14
2017
Izabela
Izabela

Czy mi się śniło, czy ktoś z forum miał perfumy Krasnaja Maskwa?

Mar
14
2017
Lady Mitsouko
Lady Mitsouko

Bardzo ciekawy artykuł! Szkoda, że zapachowo u nich taka bida... Sugarfairy, kawał tłumaczenia, tylko zdziwił mnie ten Sojusz Sowiecki, domyślam się, że to był pewnie Sovietskij Sojuz? Lepiej to chyba przetłumaczyć jako Związek Radziecki...

Mar
14
2017
Beata Maria
Beata Maria

Kawał roboty Sugarfairy:-). Jedynie zwróciłabym uwagę,że tłumaczysz Dworcu Caarskiego zamiasz Dworu Carskiego.
Bez wątpienia Rewolucja 1917 r wprowadziła zniszczenia na każdym polu, równiez dóbr luksusowych, w tym perfum. Wielka szkoda.
Pamietam jak za czasów ZSRR faktycznie kupowało się perfumy w Bieriozkach a i wielu zaradnych Rosjan miało dostęp, do i u nas trudnych do zdobycia, markowych kosmetycznych luksusów. Dzisiaj jest tak wielu bogatych ludzi w Rosji,że mają wszystko o czym można tylko zamarzyć, również w sferze zapachów.
Jako relikt przeszłości Związku Radzieckiego mam perfumy ukryte w kiści winogron:-). Nie wiem już dzisiaj jak się nazywają i kto jest producentem, nie maja bowiem żadnego nadruku. Może był i się zmył :-)..
Perfum "Krasnaja Maskwa" nie znam, a mam na nie wielką ochotę, zatem musze pomyszkować i zaopatrzyć sie w ten zapach.
Natomiast ogólnie rzecz biorąc zapachy Rosji są przeróżne tak, jak różnorodny jest ten kraj.Dawno nie byłam, a chyba warto dokryć go na nowo.

Mar
14
2017
salvadora
salvadora

Z ciekawością przeczytałam, dziękuję za tłumaczenie Sugarfairy:)

Mar
14
2017
ysabell
ysabell

Super artykuł i tłumaczenie, zwłaszcza spodobał mi się ten wątek "replik" ;)

Mar
13
2017
Aleksxs
Aleksxs

Artykuł idealny dla mnie. Ktoś tu wiedział co kocham :)
Ogólnie mam wielką słabość do kultury rosyjskiej i niewątpliwie jest ona bardzo interesująca, bogata. Dodam, że nie mówię tu tylko o kulturze tworzeniach zapachów ale kulturze szeroko pojętej.
O widzę na zdjęciu Chanel Cuir de Russie - o tak są cudne

Mar
13
2017
Malwina
Malwina

Uch, powiało słowiańskim wiatrem ze Wschodu, to może po jednym...flakoniku :) Bardzo ciekawy artykuł i temat bliski naszej historii, dziękuję za tłumaczenie.

Mar
13
2017

Dodaj własną recenzję

Zostań członkiem naszej społeczności miłośników perfum, a będziesz mógł dodawać własne recenzje.

Advertisement

Popularne marki i zapachy: