Publicystyka Cykl życiowy perfum: mieszanie i dojrzewanie

Cykl życiowy perfum: mieszanie i dojrzewanie

12/02/16 05:30:20 (8 komentarze)

przez: Matvey Yudov

Jak oraz gdzie powinniśmy przechowywać perfumy, by przedłużyć ich życie? To pytanie zadawane jest niezliczoną ilość razy na naszych międzynarodowych forach. Kolekcjonerzy starają się zachować swoje perfumowe skarby tak długo, jak to możliwe. Zanim rozwinę temat, tym najbardziej niecierpliwym i zaciekawionym czytelnikom od razu powtórzę znane wszystkim zasady: głównymi wrogami każdego produktu perfumeryjnego są światło słoneczne, tlen, wilgotne środowisko, ciepło oraz duże różnice temperatury powietrza. Dlatego więc powinno się trzymać perfumy w opakowaniu, w ciemnym i chłodnym miejscu, z dala od źródeł światła, ciepła oraz wilgoci (półka lub blat w łazience to najgorsza opcja). Data ważności wody toaletowej to zazwyczaj 3 lata, lecz każdy kolekcjoner perfum vintage zaśmiałby się z tego stwierdzenia, a jako dowód dałby butelkę perfum „nienaruszoną” swym 50- lub może nawet 100-letnim wiekiem.

To było szybkie i ogólne stwierdzenie, lecz za waszym pozwoleniem chciałbym zacząć swoje szczegółowe wyjaśnienie procesów chemicznych od typowych praktyk w wytwarzaniu perfum. Jeśli mieliście szansę zapoznać się z jakimikolwiek źródłami dotyczącym ich produkcji, pamiętać będziecie, że po rozcieńczeniu koncentratu perfum w alkoholu mieszanka pozostawiona jest na jakiś czas (zazwyczaj miesiąc) by ‘dojrzeć’. Proces ten zwany jest ‘dojrzewaniem’. [Nie mylcie tego z maceracją, która odnosi się do procesu nasycenia nośnika olejkami eterycznymi lub na przykład z enfleurage, gdzie neutralna, pozbawiona zapachu tłusta masa nasycana jest olejkami zapachowymi].

Popularne perfumeryjne źródła pisane wyjaśniają potrzebę starzenia perfum odsyłając do magicznych rytuałów alchemików. Ale nie sądzicie, że byłoby to całkiem niemądre, gdyby poważni przemysłowi gracze tracili swój czas i pieniądze na takie sztuczki? Nie widziałem praktycznie żadnego przejrzystego wyjaśnienia, dlaczego perfumy muszą się starzeć. Zobaczmy więc, co dzieje się podczas procesu dojrzewania perfum.

Czy kiedykolwiek słyszeliście o rozprawie doktorskiej Mendelejewa zwanej bluźnierczo „wynalezieniem wódki”? Jej prawdziwa nazwa to: „O połączeniach alkoholu z wodą” (1865). Całe dwieście stron tej pracy zostało poświęcone szczegółowemu wyjaśnieniu, jak alkohol etylowy miesza się z wodą. Brzmi dziwnie, prawda? Jakie to sensacyjne zdarzenie może nastąpić jeśli zmieszamy te dwa bardzo dobrze znane płyny ze sobą? Kilka interesujących faktów wartych jest jednak wyjaśnienia. Po pierwsze, jeśli weźmiemy litr wody i zmieszamy go z litrem alkoholu, nie otrzymamy 2 litrów, lecz nieco mniej. Gdzie podziała się reszta? Mendelejew odkrył, że istnieje korelacja między „znikającą objętością” a procentem, a także, że niewielka jego zmiana przekłada się na drastyczne zmiany całkowitej objętości mieszaniny.

Rzecz w tym że gdy zmieszamy etanol z wodą by otrzymać roztwór, wykonujemy reakcję chemiczną, która prowadzi do otrzymania wodzianu etanolu. Cząsteczka wodzianu etanolu zajmuje mniej miejsca niż ta sama ilość etanolu oraz wody oddzielnie, tak więc ogólna objętość się zmniejsza. Wodziany etanolu znacząco się od siebie różnią, zatem posiadają różne właściwości chemiczne oraz fizyczne. Gdy zostaną połączone, cząsteczki alkoholu oraz wody wykształcają silne wiązania wodorowe, a równe rozprowadzenie ich w mieszaninie jest niezłym wysiłkiem. Zajmuje ono czas oraz wymaga pewnej siły fizycznej. Dlatego więc producenci wódki w procesie jej tworzenia muszą ją podgrzewać, wstrząsać lub sonikować. Tutaj przejrzeliśmy długi i złożony proces mieszania dwóch składników. Wyobraźcie sobie, ile różnych procesów dzieje się w perfumach złożonych z dziesiątek aktywnych związków chemicznych?

Substancje zapachowe – aldehydy, alkohole, laktony, estry, pochodne terpenów – to zazwyczaj bardzo aktywne substancje chemiczne z wielokrotnymi wiązaniami oraz reaktywnymi grupami funkcyjnymi. Nie potrzebują one wiele, by związać się innym wiązaniem, utleniać lub polimeryzować. Mieszając je wszystkie razem powodujemy duże poruszenie jak w strukturze domina, gdy poruszymy jedno z nich i nie potrafimy zatrzymać reszty. Nie każda reakcja chemiczna oraz jej rezultat są pożądane w perfumach. O ile niektóre aldehydy pachną pięknie, produktów ich utlenienia lepiej unikać. Jeśli znacie zapach zepsutego melonalu lub adoxalu, to wiecie, o jakim rodzaju złego zapachu mówię.

Żadna organiczna reakcja chemiczna nie jest odwracalna i nie dochodzi do końca zatrzymując się gdzieś pośrodku, skutkując mieszaniną początkowych materiałów oraz produktów ich reakcji. Prędzej czy później labilna równowaga zostaje w końcu osiągnięta – tego właśnie perfumiarze chcą oraz to otrzymują po mniej więcej miesiącu po zmieszaniu składników na perfumy. Dojrzała mieszanina jest zazwyczaj schłodzona (czasami może pojawić się osad z powodu wysokiego udziału niektórych naturalnych materiałów), filtrowana i dopiero po tym czasie są nią napełniane flakony.

Jednak niektóre niechciane reakcje są nieuniknione. Podam wam dwa przykłady.

Pierwszą z nich jest pojawienie się niechcianej zasady Schiffa. Substancja ta jest rezultatem reakcji pomiędzy związkami chemicznymi karbolu (aldehydy i ketony) oraz aminów. Czasami związek chemiczny zasady Schiffa jest celowo uzyskiwany, na przykład zasada Schiffa Aurantiol MA Hydroxycitronellal z mocnym aromatem kwiatu pomarańczy oraz tuberozy. W palecie perfumiarzy nie ma wielu związków chemicznych azotu, lecz jeśli perfumy zawierają Antranilan metylu (słodki owocowy zapach) lub Indol, jednocześnie posiadając aldehydy oraz ketony (najprawdopodobniej obecne), ewentualność pojawienia się zasady Schiffa jest nieuchronna. Kolor płynu tych perfum ciemnieje, ponieważ zasada Schiffa dzieli się swym intensywnym pomarańczowo-brązowym kolorem z całą mieszaniną. Zasada Schiffa, uzyskana z aldehydów alifatycznch (lub „aldedydowych” aldehydów z Chanel No 5), jest szczególnie niestała i na ogół polimeryzuje się podobnie do procesu kondensacji aldolu. Nie trzeba mówić o tym, że każda chemiczna transformacja przyczynia się do ogólnego zapachu perfum. Co za bałagan!

Drugą reakcją jest pojawienie się półacetali oraz acetali w reakcji pomiędzy alkoholem a aldehydami. Perfumy to najprawdziwszy przykład takiego procesu, ponieważ zawierają oba składniki: alkohol i aldehydy. Jeśli spojrzycie na chromatogram perfum vintage, zauważycie, że znacząca część aldehydów obecna jest w formie acetalu. Acetal pachnie bardzo podobnie do początkowego aldehydu, ale łagodniej i przyjemniej, ponieważ starzenie się sprawia że perfumy są lepiej zbalansowane (spójrzcie na formuły metyl pamplemousse oraz elintaal).

Nie ma potrzeby przyspieszać dojrzewania, robiąc to możemy otworzyć puszkę Pandory i uzyskać śmierdzącą żywiczą masę zamiast perfum. Najlepszym rozwiązaniem w tej sytuacji jest pozostawienie świeżo zmieszanych perfum samym sobie oraz poczekanie, aż ich części się zrównoważą. Bardzo często po dojrzeniu zapach znacząco się zmienia; czasami zmiana składników lub zrównoważenie ich procentów jest wymagana.

Jak i gdzie przechowywać perfumy?

Gdy nie wystawiamy perfum na działanie tlenu oraz trzymamy je w ciemnym miejscu o niskiej temperaturze, zwalniamy szkodliwy wpływ czasu. W dzisiejszych czasach chemicy dodają antyoksydanty do każdych perfum; substancje te przyjmują na siebie pierwszy cios i umierają dla nas, tak byśmy mogli cieszyć się naszymi ulubionymi perfumami dłużej. Na przykład, najpopularniejszym antyoksydantem jest Butylowany hydroksytoluen. Bardzo często spora ilość substancji stabilizujących dodawana jest do niektórych materiałów perfumeryjnych, na przykład antyoksydanty, inhibitory polimeryzacji, itp.

Panuje przekonanie, że perfumy powinny odstać przez jakiś czas po długiej drodze ze sklepu. Ma to sens, ponieważ intensywne potrząsanie oraz różnica temperatury (szczególnie podczas transportu lotniczego) przyczynia się do nadwyrężenia ich struktury.

Mówiąc o uszkodzeniu niektórych materiałów perfumowych, powinniśmy pamiętać, że każdy składnik posiada unikalne chemiczne i fizyczne właściwości, tak więc każdy związek zmienia się na swój specjalny sposób oraz wywiera wpływ na sąsiadujące związki, które przechodzą przez ten sam proces. Ogólne węchowe wrażenie mogą być inne za każdym razem. Możemy tylko uogólniać, że aldehydy są mniej stabilne niż alkohole, a związki chemiczne z wielokrotnymi wiązaniami są bardziej reaktywne niż te nasycone. Olejki cytrusowe zawierają lekkie terpeny oraz aldehydy, które są bardzo wrażliwe (cytrusowe olejki eteryczne, szczególnie te tłoczone na zimno, powinny być chłodzone). Szypry oraz wody kolońskie, skomponowane w połowie z bergamotki, a w połowie z innych olejków cytrusowych, nie są w stanie wytrzymać próby czasu, podczas gdy orientalne balsamiczne perfumy, zwykle zmieszane z bardziej stabilnych składników, są mniej wrażliwe i starzeją się ładnie.

Wiązania wodorowe, półacteale, kondensacja aldolowa... Tak jak wszystko inne na świecie, perfumy rodzą się i umierają.
 

Mat Yudov

Mat Yudov jest chemikiem, perfumiarzem i muzykiem. Mat jest badaczem oraz specjalistą w chemii materiałów aromatycznych. Ukończył Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa w 1999. 

---

Silicarous

 



Poprzedni Publicystyka Następny


Advertisement

kacper7991
kacper7991

Liczi można powiedzieć że 25 stopni to jest taka górna granica w jakiej można przechowywać perfumy, w takiej temperaturze nic się nie powinno im jeszcze stać, jednak np ponad 30 stopni w upale np jakimś pudełku w podróży już powoduje że się zaczynają psuć, pojawia się acetonowa rozpuszczalnikowa nuta głowy. Bardzo szybko psują się nieszczelne opakowania, następuje wtedy utlenianie i znów pojawia się tzw skaza acetonowa i charakterystyczny zapach kleju uhu.
Perfumy w Sephorze i Douglasie mają zbyt jasne światło i wysoką temperature przekraczającą myśle 30 stopni co powoduje że testery mogą wytrzymać tam max pół roku, a czasem trafiają się zepsute pachnące acetonem.

Dec
05
2016
Ala_9
Ala_9

Świetny artykuł i tłumaczenie, brawo!:)

Dec
05
2016
silicarous
silicarous

Dziękuję za ciepłe słowa, tłumaczenie było wyzwaniem, ale temat naprawdę ciekawy. :)

Dec
04
2016
liczi
liczi

Świetny, interesujący artykuł :) Mam pytanie, czym jest wrogie "ciepło" dla perfum? Czy temperatura pokojowa czyli większość roku około 20 stopni a latem 25 jest dla perfum zabójcza? Jaka jest optymalna temperatura przechowywania perfum tak by butelka przetrwała w niezmienionym zapachu te 10 lat?

Dec
04
2016
Beata Maria
Beata Maria

Dobrze, po raz kolejny, dowiedzieć się, że jednak nie zestarzeją się:-). Mam za dużo perfum i nie wiem kiedy zdołam je zużyć:-), ale to taka przyjemność w kupowaniu:-).
Trudny artykuł, dobre tłumaczenie. Dzięki.

Dec
03
2016
Izabela
Izabela

Gratulacje za tłumaczenie, artykuł trudny.
Nie martwię się o starzenie perfum, bo mam ich mało i zdążę zużyć w ciągu ich przydatności :)

Dec
02
2016
misiankunio
misiankunio

Wow! Cudny artykuł! Mnóstwo wiedzy, a podanej tak, że z niewielką pomocą Google można zrozumieć, nawet lata świetlne od ukończenia ostatniej lekcji chemii:D

Dec
02
2016
kacper7991
kacper7991

Ach, miałem zrobić o tym filmik ale Mat mnie wyprzedził i nie zrobie bo wszystko tu zostało już wspomniane, wspaniały artykuł, dobrze że mój melonal ciągle pachnie prawidłowo, gorzej jest a amylocynamonowym aldehydem, ten tylko w lodówce bo inaczej zepsuje się bardzo szybko i cuchnie strasznie.
Wspominałem w ostatnim filmiku o perfumach białokwiatowych o ciemnieniu perfum w wyniku tworzenia się baz schifa gdy został do nich użyty wolny antranilan metylu i indol + aldehydy, dobrym przykładem jest Organza, Angel, Alien, Ange Ou Demon, Euphoria, Hypnotic Poison, reakcja schifa najbardziej intensywna jest pomiędzy waniliną i antranilanem metylu powoduje powstanie brązowego koloru który z upływem czasu czernieje, ale pociesze was że reakcja schifa praktycznie nie wpływa negatywnie na zapach, staje się on jedynie nieco łagodniejszy mniej narkotycznie kwiatowy a bardziej ugrzeczniony, jednak ta różnica jest mikroskopijna którą odróżnią tylko wrażliwe wyćwiczone nosy.

Dec
02
2016

Dodaj własną recenzję

Zostań członkiem naszej społeczności miłośników perfum, a będziesz mógł dodawać własne recenzje.

Advertisement

Advertisement

Nowe Perfumy

Jeu d'Amour FélinKenzo
Jeu d'Amour Félin

Secret Potion No. 2Bullfrog
Secret Potion No. 2

Secret Potion No. 1Bullfrog
Secret Potion No. 1

Peonia Nobile Edizione SpecialeAcqua di Parma
Peonia Nobile Edizione Speciale

Amber WoodElegantes
Amber Wood

Chesterfield ClubElegantes
Chesterfield Club

Royal VetiverElegantes
Royal Vetiver

Le Ballet BlancRepetto
Le Ballet Blanc

Flower by Kenzo Eau de LumièreKenzo
Flower by Kenzo Eau de Lumière

Burner Perfume No 7: Red DodecahedronAether Arts Perfume
Burner Perfume No 7: Red Dodecahedron

Crema di Lime e CognacKyse Perfumes
Crema di Lime e Cognac

JKyse Perfumes
J

Bois de Santal et TerreKyse Perfumes
Bois de Santal et Terre

Baldessarini Cool ForceBaldessarini
Baldessarini Cool Force

IrisoirSultan Pasha Attars
Irisoir

SapphireThameen
Sapphire

EmeraldThameen
Emerald

RubyThameen
Ruby

Mademoiselle RochasRochas
Mademoiselle Rochas

Regent LeatherThameen
Regent Leather

Green PearlThameen
Green Pearl

RivièreThameen
Rivière

La Petite Robe Noire Eau de Toilette My Cocktail Dress 2017Guerlain
La Petite Robe Noire Eau de Toilette My Cocktail Dress 2017

Anti AntiPMP Perfumes Mayr Plettenberg
Anti Anti

Silence The SeaStrangelove NYC
Silence The Sea

Mont-RoyalClaude Andre Hebert
Mont-Royal

MétropoleClaude Andre Hebert
Métropole

Ville-MarieClaude Andre Hebert
Ville-Marie

Notre-DameClaude Andre Hebert
Notre-Dame

A l`Ombre des ClochersClaude Andre Hebert
A l`Ombre des Clochers

Popularne marki i zapachy: